به گزارش حیات به نقل از فارس، فضای اتاق زایمان، میان سکوت سنگین انتظار و اولین فریادِ رهایی‌بخش نوزاد، غرق شده است.
وقتی نگاه‌ها به چشمان باز شده نوزاد خیره می‌شود، در میانه پیوند میان مادر و فرزند، جریانی پنهان و درخشان در حال وقوع است.
بند ناف، آن رشته ظریف و لرزان، تنها یک اتصال ساده نیست؛ بلکه رگ‌های پر از حیات و جادویی است که در لحظه قطع شدن، می‌تواند سرنوشت فردا را بازنویسی کند.
تصور کنید مایعی سرخ و گرم، حاوی هزاران «بذر زندگی» در میان خود دارد. این همان خون بند ناف است؛ مایعی که در نگاه اول شاید ساده به نظر برسد، اما در واقع، مخزن اسرارآمیز سلول‌های بنیادی است.
این سلول‌ها، مانند دانه‌های کوچکی از حیات، در انتظارند تا در خاک بدن، جوانه بزنند و به سلول‌های عصبی، قلبی تپنده یا بافتی استوار تبدیل شوند.
در حالی که سایه بیماری‌های سخت، همچون سرطان خون یا اختلالات سیستم ایمنی، بر زندگی بسیاری از انسان‌ها سنگینی می‌کند، این خون سرخ، مانند یک سپر دفاعی عمل می‌کند.
سلول‌های بنیادی نهفته در این رشته ظریف، قادرند در برابر تاریکی بیماری‌ها ایستادگی کنند و با قدرت بازسازی خود، امیدی تازه در دل درمانگران و بیماران بکارند.
امروز روز جهانی خون بند ناف است؛ روزی که جهان فریاد می‌زند که این مایع، نه یک ضایعه، بلکه یک «میراث زیستی» است.
این خون شامل چه چیزهایی است؟
اگر بخواهیم خون بند ناف را به زبان ساده توضیح دهیم، باید بگوییم این مایع شامل سلولهایی هستند.
گروهی که مسئول ساختن تمام بخش‌های خون ما هستند؛ از گلبول‌های سفید که با میکروب‌ها می‌جنگند، تا گلبول‌های قرمز که اکسیژن را به بدن می‌رسانند. این بخش برای درمان بیماری‌های خونی بسیار حیاتی است.
گروه دیگر می‌توانند به بافت‌های مختلف مثل استخوان، غضروف و حتی چربی تبدیل شوند تا آسیب‌های بدن را ترمیم کنند.
چرا خون بند ناف از سایر منابع بهتر است؟
شاید بپرسید چرا پزشکان به جای روش‌های دیگر، به دنبال این خون هستند؟
سازگاری آسان با بدن: وقتی کسی نیاز به پیوند دارد، سیستم ایمنی بدن او ممکن است با سلول‌های جدید بجنگد و آنها را رد کند. اما سلول‌های خون بند ناف بسیار «آرام و سازگار» هستند؛ یعنی احتمال اینکه بدن بیمار با آنها بجنگد بسیار کم است و این موضوع، ریسک عملیات را به شدت پایین می‌آورد.
قدرت بازسازی بالا: این سلول‌ها بسیار جوان و پرانرژی هستند. آنها توانایی بسیار بیشتری برای تکثیر شدن و جایگزینی با سلول‌های آسیب‌دیده دارند.
این خواص به چه دردی می‌خورد؟
ذخیره کردن این خون می‌تواند در آینده برای موارد زیر یک نجات‌بخش واقعی باشد.مانند درمان سرطان‌های خون و بیماری‌های ژنتیکی. ترمیم آسیب‌های استخوانی و مفصلی. کمک به درمان آسیب‌های عصبی و بازسازی بافت‌های آسیب‌دیده.
برای بررسی وضعیت خون بند ناف در ایران با «دکتر نسیم عزتی، رئیس گروه خون بند ناف سازمان انتقال خون ایران»، به گفتگو نشستیم که مشروح آن در ادامه از نظرتان می گذرد.
خانم دکتر ! در ابتدا درباره مرکزی که شما مسئولیت ان را عهده دار هستید توضیح دهید.
این مرکز تنها بانک خون بند ناف عمومی فعال در کشور است، که بیش از چهار هزار نمونه خون بند ناف با کیفیت استاندارد در این مرکز ذخیره سازی شده است.
درباره زمان تشکیل خون بند ناف، ترکیبات آن و دلایل تأکید بر نگهداری آن در بانک‌ها، توضیح دهید.
این بانک در سال ۱۳۸۹، به دستور وزارت بهداشت و در قالب یک پروژه ملی، به‌عنوان بانکی عمومی و عام‌المنفعه تأسیس شد.
بانک‌های خون بند ناف در جهان به‌طور کلی به دو صورت فعالیت می‌کنند؛ بانک‌های خصوصی که با دریافت هزینه از خانواده‌ها، خون بند ناف نوزاد آنها را ذخیره می‌کنند و بانک‌های اهدایی و عام‌المنفعه، مانند بانک ما. در حال حاضر ما تنها بانک خون بند ناف عمومی فعال در کشور هستیم و بیش از چهار هزار نمونه با کیفیت استاندارد را ذخیره‌سازی کرده‌ایم.
خانم دکتر! درباره کاربرد خون بند ناف و اهمیت آن در درمان بیماری ها برایمان بگویید.
خون بند ناف سرشار از سلول‌های بنیادی خون‌ساز است و می‌تواند به‌عنوان یکی از منابع مناسب برای پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز، یا همان پیوند مغز استخوان، در بیمارانی که نامزد دریافت پیوند هستند، مورد استفاده قرار گیرد.
این محدودیت زمانی، برای ما که در بخش دولتی و به‌عنوان یک بانک عمومی فعالیت می‌کنیم، محدودیت ایجاد می‌کند. به همین دلیل، در چند بیمارستان شهر تهران که آمار زایمان بالایی دارند، فعالیت می‌کنیم.
درباره بیماری‌هایی که با استفاده از این سلول‌ها قابل درمان هستند،باید بگویم این روش برای بیمارانی کاربرد دارد که به بیماری‌های ناشی از نقص سیستم خون‌ساز بدن، مانند انواع سرطان خون، تالاسمی و آنمی فانکونی مبتلا هستند.
حدود ۷۰ تا ۸۰ نوع بیماری وجود دارد که منشأ خونی دارند. در این بیماران، بدن دیگر نمی‌تواند سلول‌های خونی سالم تولید کند؛ بنابراین، بیمار به پیوند از یک سیستم سلولی سالم نیاز دارد.
وی با اشاره به دور ریخته شدن جفت و بند ناف پس از زایمان بیان می کند «جفت و بند ناف به‌عنوان پسماند زیستی، پس از هر زایمان دور ریخته می‌شوند؛ اما از حدود ۳۰ تا ۳۵ سال پیش که از نظر علمی مشخص شد خون بند ناف سرشار از سلول‌های بنیادی خون‌ساز است؛ این خون در بسیاری از کشورهای جهان جمع‌آوری و در بانک‌ها ذخیره می‌شود.
درباره نحوه جمع‌آوری خون بند ناف توضیح دهید.
پس از زایمان، تنها سه تا پنج دقیقه برای جمع‌آوری خون بند ناف فرصت وجود دارد و پس از آن، خون لخته می‌شود و فرصت از دست می‌رود. این کار را کارشناس آموزش‌دیده انجام می‌دهد.
به طوری که خون از طریق ورید بند ناف جمع‌آوری و وارد کیسه‌های مخصوص جمع‌آوری خون بند ناف می‌شود.
سپس این خون برای فرآوری به آزمایشگاه پردازش تحویل داده می‌شود تا بخش حاوی سلول‌های بنیادی خون‌ساز از واحد کامل خون بند ناف استخراج و منجمد شود. این سلول‌ها در دمای منفی ۲۰۰ درجه، برای مدت ۲۵ سال قابل نگهداری هستند.
آیا جمع‌آوری خون بند ناف در همه بیمارستان‌ها و زایشگاه‌ها انجام می‌شود یا به اطلاع و آگاهی قبلی خانواده‌ها بستگی دارد؟
این کار در همه بیمارستان‌ها انجام نمی‌شود؛ زیرا از زمان جمع‌آوری خون تا زمان انجماد آن، تنها ۴۸ ساعت فرصت وجود دارد که این نیز زمان بهینه است و پس از آن، کیفیت نمونه به میزان زیادی کاهش می‌یابد.
کارشناسان ما در این بیمارستان‌ها حضور دارند و هنگامی که مادر برای زایمان مراجعه می‌کند، اطلاعات لازم را در اختیار او قرار می‌دهند توضیح می‌دهند که می‌تواند خون بند ناف را به‌جای دور ریختن، اهدا کند؛ زیرا ممکن است روزی جان یک نفر را نجات دهد.البته این بانک در همه بیمارستان‌ها فعال نیست.
.
بانک خون بند ناف سازمان انتقال خون؛ تنها بانک عمومی فعال کشور با ذخیره‌سازی بیش از چهار هزار نمونه استاندارد
بانک خون بند ناف در جهان به دو صورت است؛ یا بانک‌های خصوصی که پس از دریافت هزینه از خانواده‌ها، خون بند ناف نوزاد را ذخیره می‌کنند، یا بانک‌های اهدایی و عام‌المنفعه مانند بانک ما.
در حال حاضر، ما تنها بانک خون بند ناف عمومی فعال در کشور هستیم و بیش از چهار هزار نمونه خون بند ناف با کیفیت استاندارد را ذخیره‌سازی کرده‌ایم.
خون بند ناف از سلول‌های بنیادی خون‌ساز تشکیل شده است که به‌عنوان یکی از منابع مناسب برای پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز، یا همان پیوند مغز استخوان، برای بیمارانی که نامزد پیوند هستند، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
بسیاری از بیماران، این فرآیند در بیمارستان‌های کشور گسترش نیافته و تنها در چند بیمارستان تهران انجام می‌شود، اظهار کرد: «انتخاب تهران به‌عنوان شهری که همه قومیت‌ها را در خود جای داده است، از سوی سیاست‌گذاران وزارت بهداشت انجام شد.
ضمن اینکه این فرآیند بسیار هزینه‌بر و تخصصی است و به ظرفیت آزمایشگاهی نیاز دارد؛ زیرساخت آن فوق‌العاده تخصصی است و تجهیزاتی مانند مخازن نیتروژن که نمونه‌ها در آن نگهداری می‌شوند، از الزامات آن است.
بنابراین، امکان فراهم کردن این زیرساخت در سراسر کشور برای دولت وجود ندارد، به‌ویژه با توجه به اینکه این بانک عمومی است.
آیا این فرآیند در همه بیمارستان‌ها و به‌ویژه زایشگاه‌ها انجام می‌شود یا مستلزم آگاهی و اطلاع خانواده‌هاست؟
نه، در همه بیمارستان‌ها انجام نمی‌شود؛ زیرا از زمان جمع‌آوری تا زمان انجماد تنها ۴۸ ساعت فرصت وجود دارد که این نیز زمان بهینه است و پس از آن، کیفیت نمونه به‌شدت کاهش می‌یابد. این موضوع برای ما که بخش دولتی هستیم و بانک عمومی داریم، محدودیت ایجاد می‌کند. به همین دلیل، این کار را در چند بیمارستان شهر تهران که آمار زایمان بالایی دارند انجام می‌دهیم و کارشناسان ما در آنجا حضور دارند.
درباره شرایط اهداکننده خون بند ناف توضیح دهید آیا مبلغی به اهدا کننده پرداخت می شود؟
اهدای خون بند ناف کاملاً رایگان و داوطلبانه است. خون بند ناف اولویت سوم پیوند سلول‌های بنیادی است.
در قبال اهدای خون بند ناف هیچ مبلغی به اهداکننده پرداخت نمی‌شود و این فرآیند کاملاً رایگان است؛ همانند فرآیند اهدای خون که کاملاً رایگان و داوطلبانه انجام می‌شود.
انتهای پیام//
نظر شما